Af hverju er Ísland að sækja um að ganga inn í sambandsríki ESB þegar við erum sjálfbjarga og sjálfráða þjóð, eyja í miðju Atlantshafi með varnarsamning við NATO?

Nýverið bárust fregnir af því að menntamálaráðherra hefði ákveðið að leggja niður bókstafaeinkunnir í grunnskólum og taka upp tölustafina á ný.

Gömul saga segir frá tveimur göngugörpum sem mættust á þröngri hengibrú. Hvorugur vildi víkja. Þeir töluðu hvor ofan í annan og deilan varð æ háværari. Þegar myrkur skall á urðu báðir að snúa við. Hvorugur komst leiðar sinnar.

Félag lesblindra á Íslandi hefur frá upphafi lagt mikla áherslu á að kynna helstu tæknibreytingar og hjálpartæki sem geta nýst lesblindum.

Í frétt Vísis, „Ungir Miðflokksmenn vildu ekki taka þátt í Gleðigöngunni“, er fjallað um þá ákvörðun Ungra Miðflokksmanna að taka ekki þátt í sameiginlegri göngu ungliðahreyfinga stjórnmálaflokkanna í Gleðigöngunni.

Á næstu vikum hefst fyrsta námsár í Menntaskólanum í Reykjavík þar sem fyrsta árs nemar á málabraut fá ekki að læra fornmál, jafnvel þó þeir hyggi á áframhaldandi nám á fornmáladeild. Þetta er sorgleg staða og vísir að því sem varla er hægt að sjá sem annað en hægfara dauða einu fornmáladeildar íslensks menntaskóla og þar með klassískrar menntunar í landinu. Því miður virðist ástæðan helst vera metnaðarleysi skólayfirvalda gagnvart fornmálum og klassískri menntun og skilningsleysi á vægi þeirra og gildi fyrir samfélagið, sem er þróun sem við horfum upp á víðar um hinn vestræna heim.

Verðbólgan mældist 5,3% í júlí. Verði hún meiri en 4,7% í ágústmælingunni virkjast forsenduákvæði kjarasamninga og hægt verður að segja þeim upp. Aðilar vinnumarkaðarins hafa ítrekað varað við þessu undanfarna mánuði.

Í lok júlí beindist athygli Evrópu að spænsku borginni Ceuta í Norður-Afríku. Á örfáum dögum reyndu tugþúsundir manna að komast yfir landamærin frá Marokkó, margir við mjög hættulegar aðstæður. Fjöldi fólks lét lífið í örvæntingarfullri tilraun til að leita sér betri framtíðar.

Við erum í dag flest komin aftur til starfa eftir íslenska sumarið, sem kom og fór, hvort sem að því var eytt við að dytta að heimilinu, spóka sig á sólarströnd eða við að bíða í röð eftir salerninu á fjarlægu íslensku tjaldsvæði þar sem að sást örlítið glitta til sólar.

Grein um fullveldi, samstarf og það að geta verið ósammála án þess að verða óvinir.

Umræðan um Evrópusambandið er í algleymingi. Og eins og svo oft áður snýst hún fyrst og fremst um peninga - krónur og evrur.

Á netmiðlinum Stjórnmálin.is birtist nýlega grein þar sem fullyrt er að danskt húsnæðislán mitt sé „sérstakt neyðarúrræði vegna kórónuveirufaraldursins“, að ég hafi „viðurkennt“ þetta og að lánaformið sé „mun verra en verðtryggð lán.“

Þann 10. ágúst birti Hjörtur J. Guðmundsson grein þar sem hann lýsir raunverulegum húsnæðisvanda ungs fólks innan Evrópusambandsins. En hann sleppir samanburðinum sem skiptir íslenska lesendur mestu: Hvernig stendur Ísland gagnvart þessum ríkjum?

„Allir einstaklingar sem haldið er þrælum í einhverju ríki, eða tilteknum hluta ríkis, skulu, héðan í frá og að eilífu, vera frjálsir.“ Svo hljóðaði tilskipun sem Abraham Lincoln, þáverandi Bandaríkjaforseti, sendi frá sér einn örlagaríkan dag í janúar 1863.

Eitt mesta hitamálið í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar í lok ágúst hlýtur að teljast vera hvort aðildarviðræður muni fela í sér aðlögun eða ekki. Báðar hliðar saka hvor aðra um upplýsingaóreiðu og eftir situr almenningur sem veit ekki hvorum hann á að trúa. Það ætti ekki að vera mikið mál að fá úr því skorið hvort ESB muni fara fram á aðlögun á meðan samningsferlinu stendur. Hvers vegna hefur það þá ekki verið gert?

Menntamálaráðuneytið birti í sumar yfirlit yfir dreifingu lokaeinkunna í grunnskólum. Myndin sem þar blasir við er sannarlega umhugsunarverð en kemur ekki á óvart. Í sumum skólum fær enginn nemandi A í lokaeinkunn, en í öðrum fá hátt í sex af hverjum tíu A eða hæstu einkunn.

Ameríski tæknirisinn Meta, móðurfyrirtæki Facebook, Instagram og fleiri miðla, hefur sett á markað snjallgleraugu, sem búin eru myndavél og gervigreind. Hægt er að virkja gleraugun með raddstýringu og gervigreind lýsir því sem fyrir augu ber.

Það er eðlilegt að fólk hafi skiptar skoðanir á því hvort við eigum að hefja aðildarviðræður við ESB eða ekki. Fólk er með misjafnan bakgrunn, menntun, lífsreynslu og hagsmuni sem móta lífssýn þess. Umræðan fer nú harðnandi og finnst mér leitt að sjá oft á tíðum óþarfa skítkast milli fólks á samskiptamiðlum.

Þegar frelsið minnkar hefur fólk minna svigrúm til athafna og færri valkosti. Í samfélögum gerist þetta oft vegna aukinnar miðstýringar eða þyngri reglugerða. Þar er ESB fremst í flokki enda miðstýrt hernaðar- og tollabandalag sem takmarkar einstaklingsfrelsi, atvinnufrelsi og frelsi fólks til betra lífs. Demantar myndast í náttúrunni undir gríðarlegum þrýstingi og hita í jörðu niðri, en demantar eru sterkasta efnið sem þekkist. Í

Það er nei sem heldur þeim opnum, ekki já. Algengasta röksemdin fyrir því að segja já þann 29. ágúst er einföld og geðþekk. Við erum ekki að ganga í ESB, segja menn, við erum aðeins að opna dyr og skoða hvað er í boði. Reynist samningurinn óhagstæður getum við alltaf sagt nei síðar. Hver getur verið á móti því að halda dyrunum opnum?

Ummæli Ólafs Ragnars Grímssonar í Brotkasti um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið, þar sem hann hæðist að Kristrúnu Frostadóttur, forsætisráðherra, og Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur, utanríkisráðherra, með rökum sem enga skoðun þola, hafa verið harðl

Þó svo að viðsjárverðir tímar séu uppi í alþjóðamálum felur aðild að ESB ein og sér ekki í sér nein sérstök tækifæri eða vernd fyrir Íslendinga. Því fer fjarri.

Mynd

Lýðræðisást sumra virðist þannig í raun ekki vera annað, þegar öllu er á botninn hvolft, en dálæti á eigin pólitískri sannfæringu.

Bandaríkjamenn eru flestir komnir af innflytjendum, fólki sem fluttist þangað að ætla má í talsverðu trássi við heimamenn. - Það er kannski í lagi að minnast á að þeir innfluttu stráfelldu heimamenn og rændu þá landi þeirra.

Algeng rök fyrir því að halda í íslensku krónuna eru þau að hún virki sem mikilvægur höggdeyfir: að fljótandi gengi auðveldi hagkerfinu að laga sig að efnahagsáföllum; án sjálfstæðrar myntar þyrfti aðlögunin að fara fram með sársaukafyllri hætti gegnum ríkisfjármál og vinnumarkað.

Rithöfundasamband Íslands kallar eftir að skattgreiðendur greiði misgóðum listamönnum hærri laun.

Við búum í einu ríkasta landi heims. Samt er hópur fólks að reyna að véla okkur inn í Evrópusambandið í litlum skrefum.

Fjölgun opinberra starfsmanna er viðfangsefni Halldórs Baldurssonar þessa vikuna.

Mynd

Þetta er haft eftir Dr. Indriða Bene­dikts­syni í fróðlegu viðtali sem birtist í Heimildinni 1. ágúst s.l.

Er forsætisráðherra kominn aftur til ársins 1973 á meðan restin af þjóðinni er að sinna sínu í samtímanum?

Mynd

Um allan heim eru markaðir sem við getum sótt á með eigin fríverslunarsamningum ef við höldum frelsinu til að móta okkar eigin viðskiptastefnu.

Það væri dýru verði keypt að leggja niður lánaform sem kann að hafa auðveldað heimilum að standast greiðslumat og komast inn á eignamarkað.

Í dag fylkja þúsundir Íslendinga sér undir regnbogann í gleðigöngu til stuðnings réttindum hinsegin fólks í miðborg Reykjavíkur.

Hrafnarnir leggja til að Samkeppniseftirlitið verði fengið til að framkvæma greiningu á kostnaði sveitarfélaga vegna „ótímabærra veðurspáa“.

Ríkisstjórnarflokkarnir lofuðu landsmönnum lægri verðbólgu og lægri vöxtum. Þetta var ekki aukaatriði í kosningabaráttunni. Þvert á móti snerist stór hluti hennar um þetta verkefni og ríkisstjórnin var mynduð með efnahagslegan stöðugleika að einu helsta markmiði.

Enn og aftur erum við minnt rækilega á það þessa sumarmánuði að brýnasta verkefni mannkyns jafnhliða friðsamlegri sambúð er að hverfa frá notkun kola og olíutengdra orkugjafa. Nýlegar fréttir utan úr heimi hafa ekki síst snúist um skógarelda og flótta fjölda borgarbúa frá heimilum sínum í Frakklandi og á Spáni.

Mynd dagsins eftir Halldór Baldursson.

Lýðræði deyr ekki þegar skriðdrekar rúlla inn á torg. Það deyr þegar sannleikurinn verður valkvæð stærð í stjórnmálum.Lýðræðið er ekki sjálfgefið. Það er ekki náttúrulögmál. Það er samkomulag um að sannleikurinn skipti máli, að leikreglurnar gildi fyrir alla og að valdið lúti aðhaldi.

Við sátum oft heima við kvöldverðarborðið eða á kaffistofunni í vinnunni og ræddum það sem stundum var kallað um daginn og veginn. Mest ræddum við samt um það sem við sáum í Sjónvarpinu kvöldið áður, fræðsluþáttinn um Sama frá finnska sjónvarpinu og breskan þátt um Sohohverfið í Lundúnum. Allir komu að umræðunni frá sama sjónarhóli, stofusófanum. Allir töluðu út frá sömu upplýsingum.

Hinsegin dagar eru dagarnir okkar, ekki bara hinsegin fólks heldur okkar allra. Hinsegin dagar minna okkur nefnilega á að með samstöðu gerist svo ótal margt. Þá náum við árangri og ýtum úr vör mikilvægum breytingum í þágu mannréttinda okkar allra.

Ég starfa sem kvikmyndaframleiðandi og hef framleitt myndir á borð við Hrúta, Undir Trénu, Héraðið, Northern Comfort og Eldana. Ég hef sérhæft mig í framleiðslu íslenskra mynda í samframleiðslu við kvikmyndaframleiðendur í öðrum Evrópulöndum.

Gervigreindin gerir okkur öllum kleift að vinna miklu hraðar. En í stað þess að hvílast finnum við okkur bara fleiri verkefni. Verkefnin klárast aldrei.

Í grein á vísi.is og fésbókarfærslum hafa forystumenn sjómanna gert athugasemd við það að Vinnslustöðin (VSV) skipti út 3.000 tonnum af makríl fyrir liðlega 1.400 tonn af þorski. Ástæða skiptanna er einföld.

Margir hafa þessa dagana skoðun á viðræðum um aðild að Evrópusambandinu (ESB), sem og áhyggjur af mögulegum aðildarviðræðum í framhaldinu og hugsanlegri aðild síðar meir. Í þessu máli eins og öðrum er mikilvægt að fylgja eigin sannfæringu en ekki skoðunum annarra. Rök hafa heyrst frá „já-liðum” en meira hefur verið um hræðsluáróður frá hinni fylkingunni.

Ólafur Ragnar Grímsson hefur lagt fram nýja heimild í Evrópuumræðunni: hlátur tveggja nafnlausra manna í París. Í nýlegu viðtali sagði hann frá samtölum við tvo menn sem hann segir „gjörþekkja" starfsemi og eðli Evrópusambandsins.

Eldarnir í Frakklandi og á Spáni hafa haft skelfilegar afleiðingar. Meira en 220.000 manns flúðu undan eldtungunum vestan við Bordeaux. Fyrir utan Madríd sviðu eldar tvöfalt stærra svæði en höfuðborgin og hröktu tæplega 90.000 manns frá heimilum sínum. Fólkið sem missti heimili sín og lífsviðurværi á skilið samúð – og mun betri brunavarnir.

Þingmaður Samfylkingar virðist telja að íslenska þjóðin skiptist í tvær svipað stórar stríðandi fylkingar: fégráðuga elítu og sauðsvartan almúga.

Námsmat er mikilvægur og einnig umdeildur þáttur í skólastarfi. Því er ætlað það flókna verkefni að mæla og meta getu barna, stýra námsferlinu, hvetja til framfara og upplýsa foreldra og næsta skólastig um námslega stöðu. Í skólakerfinu er togstreita um hvernig best er að standa að þessu mati.

Röng fullyrðing frá Já til að sjá um að sænska krónan væri tengd evrunni vakti eðlilega athygli í gær.

Sjálfskipaðir alvitringar flykkjast nú á ritvöllinn og hlaðvörpin, fylla samfélagsmiðla af hinum eina sanna sannleik sem þau hafa kokkað upp undir höfuðleðrinu. Þau stofna heilu samtökin, búin að sameinast um heilaþvottinn eingöngu til að fá þig til að krossa við af eða á, nei eða já þann 29.ágúst.

Ég hef verið í atvinnurekstri í tæp 40 ár og upplifað sveiflur og áföll í íslensku efnahagslífi, sem virðast endurtaka sig sí og æ! En iðulega hefur mér verið sagt að lausn á þessum vandræðum liggi í "okkar höndum" og að við þurfum einfaldlega "að sýna aga", sem ég ætla ekki að gera lítið úr.

Í gamla daga var fólk almennt dauðhrætt við drauga og ógnvekjandi afturgöngur sem áttu það til að ráðast á fólk og misþyrma þegar þeir náðu tökum á því. Þá héldu flestir í einfeldni sinni að þeir þyrftu einlægt að glíma við drauga eins og Írafells-Móra, Þorgeirsbola og Mývatnsskottu einkum þegar dimma tók og fólk var eitt á ferð.

Ef marka mætti samfélagsmiðla þessa dagana mætti ætla að Ísland, raunar allur hinn vestræni heimur, stæði á barmi menningarstríðs. Að samfélagið væri klofið í tvær ósættanlegar fylkingar. En þegar litið er á skoðanakannanir og rannsóknir kemur í ljós að sagan er allt önnur.

Ég hef búið í Danmörku í 8 ár. Ég borga 2,32% vexti af húsnæðisláni mínu í dag, og fimm árin þar á undan borgaði ég neikvæða vexti upp á 0,04% og það var ekkert neyðarúrræði. Ég hef aðgang að afborgunarlausum lánum, breytilegum vöxtum til 1, 3 eða 5 ára, föstum vöxtum til 30 ára, og lánamarkaði þar sem tugir stofnana keppa um viðskipti mín. Ekkert af þessu er í boði á Íslandi og sumt af þessu kann að hljóma ótrúlegt á Íslandi. En þetta er ekki skoðun, þetta er reynsla. Og þetta er ein ástæða þess að ég kýs Já þann 29. ágúst.

Umræðan um það hvort Ísland muni afsala sér fullveldi með aðild að ESB er komin í ógöngur. Fram til þessa hefur verið óumdeilt um að samhliða aðild að ESB þurfi Ísland að framselja hluta af fullveldi sínu til sambandsins. Það virðist hafa breyst í aðdraganda komandi þjóðaratkvæðagreiðslu.

Við Íslendingar takmörkum veiðar á fiski niður í hvert tonn. Veiðisvæðum er lokað, veiðarfæri takmörkuð og útgerðir þurfa að lúta ströngum reglum sem eiga að tryggja sjálfbæra nýtingu fiskistofna.

Síðast fréttist af skotgröfum á Íslandi í seinni heimsstyrjöldinni. Þær grófu erlendir hermenn, sem höfðu þó þá afsökun að heimsstyrjöld geisaði. Litlar sögur fara af dvöl Íslendinga í þessum gröfum, sem líktust helst framræsluskurðum íslenskra sveita, nema ef vera skyldi einhverjir „frjálslyndir" í leit að aukavinnu.

Ég var nýkominn í sumarfrí og sat úti á pallinum í góða veðrinu með kaffibolla og dagblað. Í kringum mig börn að leik með tilheyrandi hlátrasköllum. Það var notaleg stund þar sem ég hafði loksins tíma til að slaka á. Stuttu síðar greip ég ósjálfrátt símann og fór að fletta fréttum og samfélagsmiðlum, kíkti líka á póstinn. Tíminn leið allt í einu mjög hratt og þegar ég leit upp tók ég eftir því að þögn ríkti allt um kring, börnin höfðu líka gripið í símana sína. Fyrir örfáum mínútum höfðu þau verið að leika sér. Þá rann upp fyrir mér að ég hafði líklega gefið tóninn – án þess að segja eitt einasta orð.

Hér verður brugðist við athugasemdum Gauta B. Eggertssonar í grein hans, „Tafla á villigötum“, sem birtist á Vísi þann 4. ágúst 2026. Athugasemdirnar lúta einkum að nokkrum tæknilegum atriðum en fyrst er rétt að ræða upplegg hans í heild sinni.

Nú í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB hefur margt verið skrafað og skrifað. Það hefur einkum vakið athygli að oft er nokkuð frjálslega farið með grundvallarmarkmið og eðli EES samningsins.

„Það er alveg sama hversu góð manneskja þér finnst þú vera – það er einfaldlega bannað að fremja skemmdarverk.“

Af málflutningi sumra ESB-sinna mætti ætla að Ísland geti tekið upp evru og við það lækkað verðbólgu og vexti. Þar er röðinni snúið við.

Undanfarnar vikur hafa fjölmargir foreldrar stigið fram og lýst reynslu sinni af samskiptum við Fæðingarorlofssjóð. Frásagnirnar eru um margt keimlíkar; löng bið, óljós svör og sú upplifun að þurfa ítrekað að sanna rétt sem foreldrar töldu skýran. Á sama tíma glíma fjölskyldur við fjárhagsáhyggjur á tímabili sem á fyrst og fremst að einkennast af öryggi og samveru með nýfæddu barni.

Ég hef tekið virkan þátt í umræðunni fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna þann 29. ágúst og hef ég ekki farið leynt með það að ég muni merkja við nei á mínum kjörseðli. Ég hef því oft verið spurður að því af hverju ég sé svona hræddur við það að sjá samninginn.

Fámennt og strjálbýlt ríki á norðurslóðum byggt á fiskveiðum, einkum þorskveiðum. Ríkið hlaut heimastjórn og varð sjálfstjórnarríki. Það hafði sitt eigið þing, ríkisstjórn og sinn þjóðsöng fyrir rúmum hundrað árum. Þetta ríki upplifði síðar fjármálahrun. Ríkið gafst upp og reiddi sig á erlendan stuðning. Lesandinn hélt ef til vill að hér væri verið að lýsa Íslandi. Það var eðlilegt, við gengum í gegnum svipað áfall árið 2008. Munurinn er sá að við afsöluðum okkur engu.

Getur breyting á lögum um varnir gegn dýrasjúkdómum við aðild að ESB haft áhrif á rekstraráhættu í matvælavirðiskeðjunni? Fremur lítið hefur verið fjallað um rýniskýrslu Evrópusambandsins um 12. samningskafla í síðustu viðræðulotu um matvælaöryggi, dýraheilbrigði og plöntuheilbrigði.

Hinsegin dagar í Reykjavík hófust í gær en síðan 1999 hefur Gleðigangan verið einn fjölsóttasti og flottasti viðburður í borginni ár hvert - og blessunarlega alla tíð staðið undir nafni. Gleðigangan er líka kröfuganga sem minnir okkur á hvernig samfélag við höfum byggt upp og viljum halda áfram að byggja upp. Við viljum Reykjavík þar sem fólk er frjálst og tilheyrir. Frjálst til að vera einsog það er og frjálst til að elska fólkið sem það elskar. Samfélag sem áttar sig á því að fjölbreytileiki mannflórunnar er óendanlegur og veit að einmitt í fjölbreytninni búa okkar mestu styrkleikar. Samfélag sem fagnar öllum litunum og býður þá velkomna. Enda væri þessi heimur leiðinlegt pleis ef allir væru eins.