Það hefur vart farið fram hjá þeim sem fylgjast með opinberri umræðu hér á landi að samstillt átak virðist vera í gangi til að flæða yfir skoðanasíður miðlanna með fordæmingum á Ísrael. Færri virðast skrifa sem standa með Ísrael, en það er mikilvægt að fólk sem les þessar greinar fái upplýsingar frá þeim sem líta málið öðrum augum.

Það er landsleikur gegn Eistlandi á morgun. Og við skulum ekkert vera að fegra stöðuna. Miðasalan er dræm. Spennan í kringum leikinn er lítil. Það hefur vantað neista.

Upphlaup Guðrúnar Hafsteinsdóttur á Alþingi í gær er enn eitt vindhöggið af hennar hálfu.

Vaxtatækið virðist vera eina vopnið við verðbólgu. Það slær á eftirspurn en það þarf ekki að slá á eftirspurn hjá hópnum sem nær ekki endum saman. Þessi hópur er alltaf í kringum 30 prósent og býr við skilgreinda fátækt.

Tækni gegnir sífellt stærra hlutverki á vinnustöðum. Hún er m.a. nýtt til að halda utan um laun, vinnutíma, vaktir og verkefni og hefur þannig bein áhrif á daglegt starf og kjör fólks. Með aukinni sjálfvirkni og gervigreind hefur hlutverk tækninnar enn meiri áhrif á stjórnun fyrirtækja. Tæknin er mikilvægt verkfæri en hún er eftir sem áður bara það: verkfæri.

Í viðtali á Vísi í byrjun mánaðarins benti Guðrún Ragnarsdóttir, ráðgjafi hjá Strategíu, á staðreynd sem íslensk fyrirtæki verða að taka alvarlega. Gervigreindin er orðin milliliður milli neytenda og verslunar. Hún les vöruupplýsingar, ber þær saman og mælir með sumum vörum umfram aðrar. Varan sem gervigreindin skilur ekki kemst einfaldlega ekki á blað.

Undanfarið hefur mikið verið rætt um kjaradeilu flugvirkja og Icelandair. Þar sem sambýlismaður minn er flugvirki stendur þessi umræða mér nærri og mig langar því að deila mínu sjónarhorni. Sérstaklega vegna þess að mér finnst umræðan á köflum hafa orðið þannig að deilan snúist fyrst og fremst um „græðgi“ flugvirkja og kröfur þeirra um verulegar launahækkanir.

Fátt hefur verið meira rætt í efnahagsumræðunni undanfarið en fjölgun starfa hjá hinu opinbera. Tölurnar hafa verið notaðar sem vísbending um að ríkið sé að þenjast út og að opinberi geirinn keppi um vinnuafl við atvinnulífið.

Viðtal á Sprengisandi 15. mars síðastliðinn vakti mig til umhugsunar. Þar ræddu þeir Tryggvi Þorgeirsson, læknir og stofnandi Sidekick Health, og Davíð Ottó Arnar, yfirlæknir á Landspítala, um stöðu heilbrigðiskerfisins og þau tækifæri sem felast í stafrænni þróun.

Höfundur er alin upp í stórum systkinahópi, meira að segja á þeirra tíma mælikvarða, sjö vorum við krakkarnir sem ólumst upp á sveitabæ nokkrum í Hrútafirði.Við vorum þrjár systur og fjórir bræður, hvorug systranna næst mér í aldri, heldur bræður mínir, þremur og fimm árum eldri.

Hafi einhver hugsað sér gott til glóðarinnar núna í lok sumars og að von sé á góðum tölum frá Icelandair er rétt að skoða stöðu félagsins vandlega. Vangaveltur eru uppi um gjaldþrot, hver eigi félagið raunverulega og hvert stefni.

„Deilurnar innan SÁÁ hafa verið hatrammar og að mörgu leyti illskiljanlegar.“ Svo segir í frétt á vef RÚV um viðtal við heilbrigðisráðherra um þær áskoranir sem heilbrigðisþjónusta SÁÁ hefur staðið frammi fyrir undanfarnar vikur.

Ég er nýkomin af málþingi heimspekistofnunar um nýja bók Vilhjálms Árnasonar; Samræðusiðfræði. Þar voru tvö stutt erindi um bókina og spurningar settar fram sem Vilhjálmur svo svaraði. Annað erindið vakti sérstaka athygli mína en það var eftir Ástríði Stefánsdóttur lækni og lífsiðfræðing.

Hvernig Ísland getur styrkt norræna velferðarmódelið áður en næsta auðlindabylting hefst

Í grein sinni á Vísi þann 22. september, undir heitinu « er afleiðingin orsök?", tekst Hjálmtý Heiðdal, formanni Félagsins Ísland-Palestína, að draga upp einstaklega einfaldaða mynd af einu flóknasta deilumáli samtímans.

Það fer ekki fram hjá þeim foreldrum sem hafa börn í íþróttum að sjálfboðavinna skiptir gríðarlegu máli fyrir starfsemi íþróttafélaga. Sjálfboðavinna foreldra og aðstandenda iðkanda er lífæð fyrir íþróttastarfið. Við borgum æfingagjöld, sem hafa hækkað töluvert síðustu misseri og mörg okkar sinnum sjálfboðavinnu á þeim mælikvarða að ótrúlegt sé að eina greiðslan sé að íþróttastarfið gangi smurt fyrir sig. Aðstandendur og iðkendur sem nú æfa í Egilshöll í eigu Heima fasteignafélags, þurfa nú að greiða fyrir bílastæði. Stjórnir deilda sem leigja aðstöðu af Heimum hafa reynt eftir fremsta megni að koma áhyggjum sínum um þetta fyrirkomulag á framfæri.

Lengi skiptust gæði Íslands á milli þeirra sem áttu útgerð og jarðir. Árið 1900 voru 71% bænda leiguliðar. Alþýðan var í fjötrum valdsins. Þeirra sem áttu.

Margt bendir til þess að við séum á leið í kreppu undir oki verðbólgu og hárra vaxta. Stýrivextir eru komnir í 8%, verðbólgan hefur verið yfir 5% átta mánuði í röð og hagkerfið er farið að dragast saman. Atvinnuleysi eykst og raunverð húsnæðis hefur lækkað mánuðum saman. Seðlabankinn og ríkisstjórnin virðast með stefnu sinni vera að þvinga hagkerfið í samdrátt. Það mun koma samfélagi sem byggir á hagvexti í óefni.

Fjárlagafrumvarpið fyrir árið 2027 er kynnt með þeim orðum að efla eigi háskólastigið. Í málaflokki háskóla og rannsóknastarfsemi eru 1.343 milljónir króna sérstaklega ætlaðar til eflingar háskólastigsins, en um leið er gerð 1.351,4 milljóna króna aðhaldskrafa á málaflokkinn.

Grænlandssamningurinn er birtingarmynd nýs veruleika í alþjóðamálum.

Það er gömul og dýrmæt hugsjón í íslensku samfélagi að við séum fyrst og fremst samferðafólk. Við getum verið ósammála um stjórnmál, trú, lífsgildi og hvernig best sé að byggja upp samfélagið, en þegar öllu er á botninn hvolft erum við nágrannar, vinir, samstarfsfólk og fjölskylda.

Það er mikilvægt að fá kennara að borðinu þegar verið er að endurskoða og endurskipuleggja skólastarf. Kennarasamfélagið er almennt jákvætt í garð þeirra breytinga sem Inga Sæland er að beita sér fyrir. Nú er verið að innleiða einkunnagjöf í tölum og verður hún að fullu innleidd við útskrift 10.

Í nýbirtu fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar fyrir árið 2027 er lagt til að endurgreiðsla virðisaukaskatts af vinnu iðnaðarmanna við íbúðarhúsnæði lækki úr 35% í 20%.

Hvernig getum við skapað vinnustaði þar sem fólk upplifir að það skipti máli? Og af hverju ættum við yfirhöfuð að vera að hugsa um það? Er þetta kannski bara enn einn þátturinn sem við höfum bætt á sívaxandi verkefnalista stjórnenda, ofan á starfsánægju, vellíðan, sálrænt öryggi, tilgang og að tilheyra?

Í þrjá áratugi hefur EES‑samningurinn verið kynntur sem lykillinn að innri markaði Evrópu, auknum viðskiptum og betri lífskjörum. Í dag blasir hins vegar við allt önnur mynd. Samningurinn hefur bundið Ísland við regluverk sem var aldrei samið fyrir land sem framleiðir nánast engin byggingarefni, rekur smátt fjármálakerfi og er sjálfbært í orku.

Fyrir síðustu Alþingiskosningar lyftu allir nema tveir fulltrúar stjórnmálaflokka upp fánum og sögðust vera andvígir sjókvíaeldi í Seyðisfirði.

The indefinite strike by Icelandair’s aircraft mechanics recalls a central lesson from the EFTA Court’s 2014 Wow Air case (E‑18/14): in an island state, airports, slots and reliable air services are not ordinary market parameters.

Haustlitirnir eru fallegir. Trén skarta gulu og rauðu og við stöldrum við til að njóta þeirra. Samt vitum við hvað þeir boða. Gróðurinn er að leggjast í dvala og fram undan er kaldur vetur.

Markviss fjölmiðlaþjálfun hjálpar fólki að finna kjarnann, tala skýrt og bregðast yfirvegað við.

Samráð er fallegt orð sem er mikið notað um þessar mundir en hvað þýðir það að viðhafa raunverulegt samráð? Samkvæmt lögum er skylda að hafa samráð við fatlað fólk þegar fjallað er um þeirra málefni. Í því samhengi er ekki nóg að spyrja fatlað fólk hvað því finnist þegar tillögur um þeirra réttindi eru nánast tilbúnar, en slík vinnubrögð eru því miður allt of algeng. Til þess að samráð skili árangri þarf fatlað fólk að geta haft áhrif á það sem verið er að móta en ekki eingöngu fengið að gera athugasemdir við niðurstöðuna.

Fagráð Félagsráðgjafafélags Íslands um áfengis- og annan vímuefnavanda sendi Önnu Hildi Guðmundsdóttur formanni SÁÁ og Baldvinu Ýr Hafsteinsdóttur forstjóra SÁÁ bréf í dag og lýsti yfir alvarlegum áhyggjum af stöðu meðferðarþjónustu SÁÁ og þeim afleiðingum sem röskun á starfseminni getur haft fyrir fólk með vímuefnaröskun og aðstandendur þess. Fagráðið vil undirstrika að það er á ábyrgð bæði stjórnar og fagfólks SÁÁ og stjórnvalda að koma í veg fyrir þjónusturof í þjónustunni.

Það er kominn tími til að spyrja spurninga sem mér finnst hafa týnst í umræðunni um SÁÁ:

„Með öðrum orðum: í stað þess að leita að nálinni getur verið skynsamlegra að eiga heysátuna.“

„Auðvitað kemur að því að framleiðnivöxtur fyrirtækja stendur ekki undir slíkum hækkunum og þau eru knúin til að velta þeim út í verðlagið.“

„Þessi samanburður hefur varla verið jafn óhagstæður fyrir hlutabréf frá aldamótum.“

Því miður virðist fjárfestahópurinn á íslenskum hlutabréfamarkaði stefna í átt að æ meiri einsleitni þar sem lífeyrissjóðir gnæfa yfir aðra.

Ný greining Samtaka iðnaðarins (SI) sýnir að hraður vöxtur í tækni- og hugverkaiðnaði hefur ekki aðeins skapað mikil útflutningsverðmæti heldur jafnframt stuðlað að auknum stöðugleika í íslensku efnahagslífi. Greinin er orðin ein af fjórum meginstoðum útflutnings á Íslandi og stóð árið 2025 undir nær fimmtungi útflutningstekna þjóðarbúsins. Ávinningurinn nær því langt út fyrir fyrirtækin sjálf: sterkari tækni- og hugverkaiðnaður eflir undirstöður hagkerfisins og skapar forsendur fyrir betri lífskjörum landsmanna.

Hljóðlátt en eldsnöggt rafmagnskrossarahjól þýtur fram hjá á göngustíg í borginni.

Nýlegar uppsagnir í ráðuneytum senda skilaboð um að stjórnvöld séu ábyrg og hiki ekki við að ganga á undan með góðu fordæmi þegar þau boða víðtækar aðhaldsaðgerðir.

Ég hef fylgst með íslenskum vinnumarkaði frá ýmsum hliðum í áratugi, m.a. setið í samninganefndum fyrir Vinnuveitendasamband Íslands og síðar Samtök atvinnulífsins, auk þess að hafa tekið þátt í rekstri fyrirtækja og setið í stjórnum félaga og samtaka.

Eins og margoft hefur verið bent á ríkir sú sérstaða meðal íslensku þjóðarinnar, að fólk þar metur allt sem tengist fjármálum á jafnvægisvog verðtryggingar. Öll útgjöld, allur rekstur, öll töp og allur fjárhagslegur gróði er metinn á þessa sömu og einföldu vog. Nú er verðtryggingamælistikan sögð vera 5,4% - þ.e. mælikvarði yfirstandandi verðbólgu á Íslandi. Bankavextir munu víst vera orðnir 8%. Svo hljóða þeir vextir, sem bankar taka af viðskiptavinum sínum sem eru lánsþurfi. Gróði bankanna af lánastarfsemi sinni er svo talinn samsvara röskum fjórðungi af 8% heildarvaxtaálögum þeirra. Á þann gróða leggur ríkisvaldið nú bankaskatt.

Inga Sæland óskaði eftir því að uppbygging hjúkrunarheimila fylgdi henni yfir í menntamálaráðuneytið vegna þess að annars hefði töf komið á það mál. Henni geðjast ekki að því að talað sé um eldra fólk sem „fráflæðisvanda“.

Í dag, 21. september er alþjóðadagur friðarmenningar á vegum Sameinuðu þjóðanna. Þema dagsins felst í því að temja sér friðsamlegt hugarfar og æfa sættir. Hugsum um orðið sátt. Samfélagið þarf að leggja rækt við þær hugsjónir sem fela í sér kærleika, virðingu, einlæg samskipti og skuldbindingu við aðra.

Nenni níski er ein af skemmtilegu persónunum í Latabæ en hann reynir að helga sér allt sem í kringum hann er. Hjá honum snýst lífið um að eiga allt og meina öðrum aðgengi.

Það er sjálfsagt, eðlilegt og mikilvægt að ræða skipulag og skilvirkni í grunnskólum. En til að upplýsa Viðskiptaráð Íslands verður líka að ræða það sem kennarastarfið felur í sér.

Niðurstöður síðustu PISA könnunar hafa vakið nokkra umræðu og áhyggjur vegna hrakandi frammistöðu barna í íslenskum skólum í stærðfræði, lestri og náttúruvísindum. Frammistaðan hefur líka versnað í nágrannalöndunum en af Norðurlöndunum er staðan samt langverst á Íslandi.

Um næstu áramót verða miklar kerfis breytingar á heilbrigðis- og matvælaeftirliti hér á landi. Verkefni sem heilbrigðiseftirlit sveitarfélaganna hafa sinnt færast að stórum hluta til ríkisins, meðal annars til nýrrar Stofnunar atvinnuveganna.

Fyrir tæpu ári skrifaði ég hér á Vísi um þá ákvörðun stjórnvalda að afnema heimild hjóna og sambúðarfólks til samnýtingar skattþrepa. Ég gagnrýndi þá meðal annars þann málflutning að hér væri einfaldlega um sérstaka skattaívilnun fyrir tekjuhæsta fólk landsins að ræða.

Það gerist ekki oft að leiðtogar fremstu gervigreindarfyrirtækja heims, virtir vísindamenn og stjórnmálamenn frá hægri og vinstri stígi fram nánast samtímis og segi: Við þurfum að hægja á.

Í dag 21. september er alþjóðlegur dagur Alzheimer. Sjúkdómur sem ég þekki orðið vel til, en elsku mamma greindist með hann árið 2021. Eins og algengt er get ég þó spólað nokkuð mörg ár aftur í tímann og áttað mig á einkennum.

Hefur þig aldrei langað að hverfa aftur til fortíðar, þar sem þér var frjálst að leika þér, klifra, stökkva og eins enginn væri morgundagurinn? Nú eða bjóða börnunum þínum upp á slíkt hið sama.

Nokkuð hefur borið á umræðu í samfélaginu undanfarið þar sem fólk veltir fyrir sér hvort að það sé framhjáhald ef makinn stundar sjálfsfróun með kynlífstæki.

Eitt er það sem blasir við varðandi núverandi stöðu og það er hvernig stjórn félagsins umgengst gagnsæi.

„Þessir tónleikar eru enn staður þar sem allir eru velkomnir og geta staðið við hlið þeirra sem hafa andstæðar skoðanir.“

Fæstir deila þeirri staðföstu trú Daða fjármálaráðherra og Kristrúnar forsætisráðherra að frumvarp til fjárlaga næsta árs nái markmiðum sínum.

Umræðan um verðbólgu og hátt vaxtastig hefur ekki farið framhjá neinum undanfarnar vikur og mánuði. Þetta er í raun óboðleg staða fyrir bæði fólk og fyrirtæki og við viljum öll sjá trúverðugar aðgerðir stjórnvalda til að vinda ofan af ástandinu og vinna að raunverulegum árangri.

Hvað er að kunna að lesa?

Nú eru allir og mögulega ömmur þeirra líka á fullu við að undirbúa vindmyllugarða á Íslandi. Það er skiljanlegt. Vindurinn er nokkuð sem við Íslendingar eigum nóg af og hann er mikilvægur orkugjafi á móti vatns- og varmaorku.

Í upphafi árs kallaði Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra eftir samstöðu og varaði við sundrungu og „svartagallsrausi“. Slík orðræða vekur þó spurningu sem skiptir máli í lýðræðislegri umræðu: Hver ákveður hvað telst samstaða og hvað sundrung? Hvenær er gagnrýni málefnaleg og hvenær verður hún að svartagallsrausi? Hver skilgreinir það – og á hvaða forsendum?

Mynd

Kristrúnu tókst líkt og Clinton að skrifa núll á pappaspjald. Þar lýkur samanburðinum.

Þangað til útborgaðar bætur til þeirra sem lakast hafa það, öryrkja og aldraðra, ná 450.000 krónum verður borgaður út jólabónus til þessara hópa. Í fyrra nam hann 74.000 krónum.

Mynd

„Þegar rannsókn samkeppnisyfirvalda spannar mörg ár getur þessi munur skipt sköpum og vekur upp þá grundvallarspurningu hvenær tjónþoli eigi að hafa uppi skaðabótakröfu sína hérlendis.“

Það er mikið rætt um stuðning ríkisins við einkarekna fjölmiðla. Orðið fjölmiðlastyrkir gefur auðveldlega þá mynd að þar sé um að ræða almennt stuðningskerfi við íslenska einkarekna fjölmiðlun.

Starfshópur dómsmálaráðherra leggur til verulegar breytingar á íslenska kosningakerfinu til að jafna vægi atkvæða eftir búsetu. Tillögurnar fela í sér að jöfnunarsætum fjölgi mikið án þess að þingmönnum fjölgi og sæti færist milli kjördæma í samræmi við fjölda kjósenda. Suðvesturkjördæmi, Kraginn, fengi samkvæmt tillögunum 18 þingmenn.

Ekki heldur í uppþvottalegi, málningu, skrifstofuhúsgögnum, prentpappír, hreinsiefnum eða öllum þeim ótal vörum og þjónustu sem við kaupum á hverjum degi. Og það er kannski bara ágætt.

Forstjóri SÁÁ sagði upp störfum þann 6. ágúst. Hún sætti sig ekki við áherslur stjórnar SÁÁ um forgangsröðun og nýjar áherslur í þjónustu samtakanna. Né heldur sætti hún sig við afskipti stjórnar SÁÁ af innleiðingu samnings við Sjúkratryggingar Íslands.

Viðreisn setur alla orku í hitt áhugamál sitt að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi viðræður við ESB.

Umræðan um Wolt-sendla, verktakavinnu og svokallað gigg-hagkerfi á Íslandi einkennist oft af einföldunum og fullyrðingum sem eiga sér litla stoð í raunveruleikanum. Á samfélagsmiðlum og í athugasemdakerfum heyrist því oft haldið fram að sendlar greiði enga skatta, starfi án tilstilli laga eða leigi kennitölur af öðrum. Þegar staldrað er við og rýnt í umhverfið kemur í ljós mun flóknari mynd.